Ballon d’Or nasıl belirlenir? Altın Top ödülünün oylama sistemi ve tarihi

☕ 8 dk okuma

Futbolda bireysel olarak kazanılabilecek en prestijli ödül hangisidir sorusuna verilen cevap genellikle aynıdır: Ballon d’Or, yani Altın Top. Peki Ballon d’Or nasıl belirlenir, kimler oy kullanır ve hangi kriterler dikkate alınır? Bu yazıda ödülün tarihini, oylama sistemindeki değişiklikleri ve sık karıştırılan diğer ödüllerle farkını anlatıyoruz.

Kısaca

  • Ballon d’Or, 1956’da Fransız France Football dergisi tarafından başlatıldı.
  • Kazanan, uluslararası gazetecilerden oluşan bir jürinin oylarıyla belirlenir.
  • 2024’ten itibaren ödül UEFA ile ortak organize ediliyor ve değerlendirme sezon bazlı yapılıyor.
  • Kadın futbolcular için Ballon d’Or Féminin 2018’de başladı.

Ballon d’Or’un kısa tarihi

Ödül, 1956 yılında France Football dergisinin girişimiyle verilmeye başlandı. İlk kazanan İngiliz futbolcu Stanley Matthews oldu. İlk yıllarda yalnızca Avrupalı futbolcular ödüle aday gösterilebiliyordu. 1995’te Avrupa kulüplerinde oynayan tüm futbolculara, 2007’den itibaren ise dünyanın her yerindeki futbolculara kapı açıldı.

2010-2015 yılları arasında ödül, FIFA’nın Yılın Futbolcusu ödülüyle birleştirilerek “FIFA Ballon d’Or” adıyla verildi. 2016’da iki ödül yeniden ayrıldı ve France Football kendi Ballon d’Or’unu vermeye devam etti.

Ballon d’Or nasıl belirlenir: Oylama sistemi

Ballon d’Or’u belirleyen, futbolcuların ya da taraftarların değil, uluslararası spor gazetecilerinden oluşan bir jürinin oylarıdır. Süreç genel hatlarıyla şöyle işler:

  1. Aday listesi: Uzmanlardan oluşan bir kurul, sezon performanslarına göre aday listesini hazırlar.
  2. Jüri: FIFA sıralamasındaki ülkelerden seçilen gazeteciler oy kullanır. 2024’ten itibaren jüri, sıralamanın üst bölümündeki ülkelerin gazetecileriyle sınırlandırıldı.
  3. Sıralı oy: Her jüri üyesi belirlediği oyunculara sıralı puan verir; birinci seçilen en yüksek puanı alır.
  4. Toplam puan: Tüm oylar toplanır, en yüksek puanı alan oyuncu ödülü kazanır.
OKU  Seyircisiz maç cezası nedir? Hangi durumlarda verilir, nasıl uygulanır?
Ballon d'Or ödülünü tutan futbolcu
Ballon d'Or ödülünü tutan futbolcu · Fotoğraf: Anish Morarji from St Albans, England / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Değerlendirme kriterleri

Jüri üyelerinden oylarını belirli kriterleri göz önünde bulundurarak kullanmaları beklenir:

  • Bireysel performans ve belirleyicilik
  • Takım başarıları ve kazanılan kupalar
  • Oyuncunun sınıfı, yeteneği ve sportmenliği

2024’teki yenilikle birlikte değerlendirme dönemi takvim yılı yerine futbol sezonu olarak belirlendi ve “kariyer boyu başarı” yerine söz konusu sezondaki performans öne çıkarıldı. Bu değişiklik, büyük turnuvalarda öne çıkan oyuncuların avantajını daha görünür hâle getirdi.

Ödül Veren kurum Kim oy verir?
Ballon d’Or France Football (UEFA ile ortak) Uluslararası gazeteciler
The Best FIFA Erkek Oyuncu Ödülü FIFA Milli takım kaptanları, teknik direktörler, gazeteciler ve taraftarlar
UEFA Yılın Oyuncusu UEFA Teknik direktörler ve gazeteciler

Ballon d’Or töreninde verilen diğer ödüller

  • Ballon d’Or Féminin: 2018’den beri en iyi kadın futbolcuya verilir.
  • Kopa Trophy: En iyi genç (21 yaş altı) oyuncu ödülü.
  • Yashin Trophy: En iyi kaleci ödülü.
  • Gerd Müller Trophy: Sezonun en golcü oyuncusuna verilir.
  • Sócrates Ödülü: Toplumsal sorumluluk projelerine katkı sunan futbolculara verilir.

En çok Ballon d’Or kazananlar

Ödülün tarihindeki en dikkat çekici rekor Lionel Messi’ye aittir; Arjantinli yıldız ödülü sekiz kez kazanarak rekorun sahibi oldu. Cristiano Ronaldo beş ödülle onu takip eder. Michel Platini, Johan Cruyff ve Marco van Basten ise üçer kez ödülün sahibi olmuştur. Messi ve Ronaldo’nun yaklaşık on yıl boyunca ödülü paylaşması, futbol tarihinin en uzun bireysel rekabetlerinden biri olarak anılır.

Ballon d’Or neden tartışmalıdır?

Ödül her yıl tartışmalara konu olur. Eleştirilerin başında, hücum oyuncularının savunmacılara ve kalecilere göre çok daha fazla ödül alması gelir. Ödülü kazanan tek kaleci Sovyet efsanesi Lev Yashin’dir (1963). Ayrıca büyük turnuva yıllarında turnuva performansının sezonun tamamından daha ağır basıp basmaması da sık tartışılır. Şampiyonlar Ligi performansının ödüldeki rolünü anlamak için Şampiyonlar Ligi tarihi yazımıza göz atabilirsiniz.

OKU  Süper Lig fikstürü nasıl çekilir? Kura, eşleştirme ve kısıtlamalar

Türk futbolcular ve Ballon d’Or

Türk futbolcular zaman zaman aday listelerinde yer almış, ancak ödülün ilk sıralarına yerleşememiştir. Avrupa’nın üst düzey kulüplerinde oynayan genç Türk oyuncuların artmasıyla, gelecekte aday listelerinde daha fazla Türk isim görülmesi beklenebilir. Milli takımın büyük turnuvalardaki performansı da bu görünürlükte önemli rol oynar; ayrıntılar için EURO tarihi ve Türkiye yazımıza bakabilirsiniz.

Ödülü etkileyen büyük turnuvalar

Dünya Kupası ve Avrupa Şampiyonası yıllarında Ballon d’Or yarışı genellikle bu turnuvalarda öne çıkan oyuncular etrafında şekillenir. Örneğin Dünya Kupası’nı kazanan takımın lider oyuncuları, sezon boyunca istikrarlı performans gösteren rakiplerinin önüne geçebilir. Bu nedenle turnuva takvimini bilmek, ödül tahminlerinde önemli bir ipucu verir; turnuvanın geçmişini Dünya Kupası tarihi yazımızda anlattık. Kulüp düzeyinde ise Premier Lig gibi en çok izlenen liglerde oynamak, oyuncuların görünürlüğünü artırır; bu etkiyi Premier Lig neden popüler yazımızda inceledik.

Oylamaya kimler katılır?

Ballon d’Or oylamasına katılan jüri, ödülün tarihi boyunca birkaç kez değişti. Ödül ilk yıllarında yalnızca gazetecilerin oylarıyla belirlenirken, bazı dönemlerde milli takım teknik direktörleri ve kaptanları da oylamaya dahil edildi. Son yıllarda ise jüri, dünyanın farklı ülkelerinden seçilmiş spor gazetecilerinden oluşuyor. Jüri yapısındaki bu değişiklikler, ödülün hangi kriterlere ağırlık verdiği konusundaki tartışmaları da etkiledi.

Takım başarısı ve bireysel performans

Ballon d’Or tartışmalarında en sık dile getirilen konulardan biri, takım başarısının bireysel ödüle ne kadar etki etmesi gerektiğidir. Büyük bir turnuvayı veya Şampiyonlar Ligi’ni kazanan takımların oyuncuları genellikle ödül yarışında öne çıkar. Öte yandan, takımı kupa kazanamamış ancak sezon boyunca olağanüstü bireysel performans sergilemiş oyuncuların da ödülü hak ettiğini savunanlar vardır. Bu denge, her yıl ödül açıklandığında yeniden tartışılır.

OKU  Süper Lig tarihi: Millî Lig'den bugüne Türk futbolunun 65 yılı

İstatistiklerin rolü

Gol ve asist sayıları, Ballon d’Or değerlendirmelerinde en çok konuşulan istatistiklerdir. Ancak modern futbol analizinde xG, pas katkıları ve savunma metrikleri gibi daha ayrıntılı veriler de oyuncuların performansını değerlendirmede kullanılıyor. Bu metrikleri xG nedir ve futbol istatistikleri nasıl okunur yazılarımızda anlattık. Yine de ödül, sayıların ötesinde oyuncunun sezon boyunca bıraktığı genel izlenime de bağlıdır.

Kalecilerin ve savunmacıların şansı

Ballon d’Or tarihinde ödülü kazanan oyuncuların büyük çoğunluğu hücum oyuncularıdır. Kaleciler ve savunma oyuncuları, katkıları istatistiklere daha az yansıdığı için ödül yarışında genellikle geri planda kalır. Bu durum, kaleciler için ayrı bir ödülün verilmesinin gerekçelerinden biri oldu. Kalecilerin performansını ölçen verileri kaleci istatistikleri yazımızda ele aldık.

Ödülün her yıl açıklanan aday listesi, final töreni öncesinde futbol dünyasında büyük tartışmalara yol açar. Bu tartışmalar, Ballon d’Or’un futbolun en prestijli bireysel ödülü olma özelliğini korumasının da bir göstergesidir.

Gol krallarına verilen bir başka prestijli Avrupa ödülünü Avrupa Altın Ayakkabı yazımızda anlattık.

Sonuç

Ballon d’Or nasıl belirlenir sorusunun cevabı, uluslararası gazetecilerden oluşan jürinin sezon performansı, takım başarısı ve oyuncu sınıfını dikkate alarak kullandığı oylardır. Ödülün tarihi boyunca kurallar birçok kez değişse de Altın Top, futbolun en prestijli bireysel ödülü olmayı sürdürüyor. Ballon d’Or nasıl belirlenir merakınızı giderdiyse, Avrupa futbolu kategorimizdeki diğer rehberlere de göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ballon d'Or'u kim verir?

Ödül 1956’dan beri France Football dergisi tarafından verilir; 2024’ten itibaren UEFA ile ortak organize edilmektedir.

Ballon d'Or'a kimler oy verir?

Ödülü, FIFA sıralamasındaki ülkelerden seçilen uluslararası spor gazetecilerinden oluşan jüri belirler.

En çok Ballon d'Or kazanan futbolcu kimdir?

Rekor, ödülü sekiz kez kazanan Lionel Messi’ye aittir.

Ballon d'Or kazanan kaleci var mı?

Evet. Sovyet kaleci Lev Yashin 1963’te ödülü kazanan tek kalecidir.

Kaynak: France Football ve UEFA açıklamaları

✓ Son Dakika Spor Haber Yayın İlkeleri
Bu içerik, Son Dakika Spor Haber Yayın İlkeleri doğrultusunda kaynakları kontrol edilerek yayımlanmıştır. Hata bildirimi için: arto@we24.com.tr
Selin Yazıcıoğlu
Selin Yazıcıoğlu
Avrupa kupaları ve büyük liglerdeki gelişmeleri izliyor.

İlgili Yazılar

YORUM YAPIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Adınızı buraya yazın

Son Yazılar