Bonservis nedir? Bonservis bedeli, serbest oyuncu ve sözleşme feshi rehberi

☕ 8 dk okuma

Transfer haberlerinde en sık karşılaşılan kavramlardan biri bonservistir. Peki bonservis nedir ve bir futbolcunun bonservis bedeli nasıl belirlenir? Kısaca bonservis, bir oyuncunun kulübüyle olan bağının sona erdiğini ve başka bir kulüple sözleşme imzalayabileceğini gösteren belgedir. Günlük dilde ise “bonservis bedeli” ifadesi, sözleşmesi devam eden bir oyuncu için alıcı kulübün satıcı kulübe ödediği transfer ücretini anlatmak için kullanılır.

Kısaca

  • Bonservis, oyuncunun eski kulübünden “serbest” olduğunu gösteren izindir.
  • Sözleşmesi bitmiş oyuncu bonservis bedeli ödenmeden transfer olabilir.
  • Sözleşmesi süren oyuncu için kulüpler arasında transfer bedeli konuşulur.
  • Genç oyuncularda yetiştirme tazminatı ve dayanışma katkısı ayrıca gündeme gelir.

Bonservis nedir ve nereden gelir?

“Bonservis” kelimesi Fransızcada “iyi hizmet” anlamına gelen bon service ifadesinden gelir. Eskiden bir çalışanın işyerinden ayrılırken aldığı hizmet belgesini anlatırdı. Futbolda ise bir oyuncunun kulübüyle ilişkisinin bittiğini ve başka bir kulübe geçmesine engel kalmadığını gösteren izni ifade eder.

Bugün uluslararası transferlerde bu izin, eski kulübün bağlı olduğu federasyonun yeni federasyona gönderdiği Uluslararası Transfer Sertifikası (ITC) ile sağlanır. Yurt içi transferlerde ise ilgili federasyonun lisans işlemleri devreye girer.

Bonservis bedeli nasıl belirlenir?

Sözleşmesi devam eden bir futbolcuyu almak isteyen kulüp, oyuncunun mevcut kulübüyle pazarlık yapar. Ortaya çıkan transfer ücreti halk arasında bonservis bedeli olarak anılır. Bu bedeli etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:

  • Sözleşmenin kalan süresi: Kalan süre uzadıkça satıcı kulübün pazarlık gücü artar.
  • Oyuncunun yaşı ve potansiyeli: Genç ve gelişime açık oyuncular daha yüksek bedellerle el değiştirir.
  • Performans ve istatistikler: Gol, asist, oynanan dakika ve sakatlık geçmişi.
  • Piyasa koşulları: Alıcı kulüplerin sayısı ve bütçeleri.
  • Serbest kalma maddesi: Sözleşmede yazılı bir bedel varsa, bu bedeli ödeyen kulüp oyuncuyla doğrudan görüşebilir.
OKU  Futbol topu ölçüleri: Numaralar, ağırlık, basınç ve top türleri

Oyuncunun piyasa değerinin nasıl hesaplandığını merak ediyorsanız futbolcu piyasa değeri nasıl belirlenir yazımıza göz atabilirsiniz.

Çim sahada topla oynayan futbolcunun ayakları
Çim sahada topla oynayan futbolcunun ayakları · Fotoğraf: Rawpixel, CC0

Serbest oyuncu kimdir?

Sözleşmesi sona eren oyuncu serbest oyuncu (free agent) olur. Serbest oyuncunun yeni kulübüne geçmesi için eski kulübüne transfer bedeli ödenmesi gerekmez. Avrupa’da bu hakkın temelinde 1995’teki Bosman kararı yatar. Avrupa Birliği Adalet Divanı, sözleşmesi biten oyuncunun bedel ödenmeden başka bir ülkenin kulübüne geçebileceğine hükmetti. Bu kararın futbola etkilerini Bosman kuralı nedir yazımızda anlattık.

FIFA kurallarına göre sözleşmesinin son altı ayına giren bir oyuncu, başka bir kulüple ön sözleşme imzalayabilir. Bu nedenle sezonun ikinci yarısında “sözleşmesi bitiyor, bedelsiz gidebilir” haberleri sıkça gündeme gelir.

Sözleşme feshi ve haklı nedenle ayrılık

Kulüp ve oyuncu, sözleşmeyi karşılıklı anlaşmayla feshedebilir. Bu durumda oyuncu genellikle bir tazminat alarak serbest kalır. Bunun dışında oyuncunun maaşlarının belirli bir süre ödenmemesi gibi durumlarda haklı nedenle fesih de gündeme gelebilir. Haklı nedenle fesih ve tazminat uyuşmazlıkları ulusal federasyonların uyuşmazlık kurullarında ya da FIFA’nın ilgili kurullarında karara bağlanır.

Haksız fesih ne demek?

Geçerli bir neden olmadan sözleşmeyi tek taraflı bozan taraf, karşı tarafa tazminat ödemekle yükümlü olabilir. Koruma süresi içinde sözleşmeyi haksız feshetmek, oyuncu için sportif yaptırımlar da doğurabilir.

Yetiştirme tazminatı ve dayanışma katkısı

Genç oyuncuların yetişmesine emek veren kulüpleri korumak için FIFA iki mekanizma kullanır:

Mekanizma Ne zaman uygulanır?
Yetiştirme tazminatı Oyuncu ilk profesyonel sözleşmesini imzaladığında ve belirli yaşa kadar yapılan uluslararası transferlerde
Dayanışma katkısı Sözleşmesi süren bir oyuncunun uluslararası transferinde, bedelin bir bölümü oyuncuyu yetiştiren kulüplere dağıtılır

Bu sistem sayesinde küçük kulüpler, yetiştirdikleri oyuncuların ileriki transferlerinden de pay alabilir.

Kiralık oyuncu ve bonservis ilişkisi

Kiralık transferde oyuncunun bonservisi ana kulübünde kalır; oyuncu belirli bir süre başka bir kulüpte oynar. Kiralama sözleşmesine satın alma opsiyonu konmuşsa, kiralayan kulüp belirlenen bedeli ödeyerek bonservisi alabilir. Bu modelin ayrıntıları için kiralık oyuncu nedir rehberimize bakabilirsiniz.

OKU  Kulüp borç yapılandırması nedir? Futbol kulüpleri borçlarını nasıl yeniden düzenler?

Örnek senaryo: Sözleşmesi biten oyuncu ile süren oyuncu

Bonservis kavramını iki örnekle somutlaştıralım. Birinci senaryoda sözleşmesi 30 Haziran’da sona eren bir orta saha oyuncusu, 1 Temmuz itibarıyla serbest kalır. Yeni kulübü, eski kulübüne transfer bedeli ödemez; ancak oyuncuya daha yüksek bir imza parası teklif edebilir. İkinci senaryoda sözleşmesinin bitmesine üç yıl olan bir forvet söz konusudur. Bu oyuncuyu almak isteyen kulüp, mevcut kulüple pazarlık yapmak ve bonservis bedelini ödemek zorundadır. Aradaki fark, kulüplerin neden sözleşme uzatmalarına bu kadar önem verdiğini de açıklar. Bir oyuncunun yıllık sözleşmesinde imza parası, maaş ve bonusların nasıl ayrıldığını imza parası nedir yazımızda, uluslararası transferlerde sözleşme bitimine yakın oyuncuların durumunu ise milli takım değiştirme kuralı yazımızdaki çifte vatandaşlık örnekleriyle birlikte düşünmek faydalı olur.

Bonservis ve transfer süreci

Bonservis bedeli, transfer sürecinin yalnızca bir parçasıdır. Kulüpler arasında anlaşma sağlandıktan sonra oyuncunun sağlık kontrolünden geçmesi, sözleşmenin imzalanması ve federasyon tescilinin tamamlanması gerekir. Uluslararası transferlerde ise oyuncunun eski federasyonundan uluslararası transfer sertifikası alınır. Bu süreç dijital bir sistem üzerinden yürütülür; ayrıntılarını FIFA TMS nedir yazımızda anlattık.

Ödeme koşulları

Bonservis bedelleri çoğu zaman tek seferde değil, taksitler hâlinde ödenir. Taksitlerin zamanında ödenmemesi, satıcı kulübün FIFA’ya başvurmasına ve alıcı kulübe yaptırım uygulanmasına yol açabilir. Bu yaptırımların en ağırlarından biri, yeni oyuncu kaydının yasaklanmasıdır; bu durumu transfer yasağı nedir yazımızda ele aldık.

Bonservis bedeline eklenen maddeler

Transfer anlaşmalarına sıklıkla performans bonusları ve gelecekteki satıştan pay maddeleri eklenir. Bu maddeler, satıcı kulübün oyuncunun gelecekteki başarısından da pay almasını sağlar. Gelecekteki satıştan pay maddesini satıştan pay maddesi nedir yazımızda anlattık.

Sözleşme süresinin önemi

Oyuncunun sözleşmesinde kalan süre, bonservis bedelini doğrudan etkiler. Sözleşmesinin son yılına giren oyuncular, kulüpleri için genellikle daha düşük bedellerle satılır. Bu nedenle kulüpler, değerli oyuncularının sözleşmelerini zamanında uzatmaya çalışır; bu süreci sözleşme uzatma nasıl olur yazımızda anlattık.

OKU  Dünya Kupası kurası nasıl çekilir? Torbalar, kıta kısıtlamaları ve grup dağılımı

Bonservis kavramını doğru anlamak, transfer haberlerini okurken hangi oyuncunun neden yüksek ya da düşük bedelle transfer olduğunu kavramayı kolaylaştırır. Bu bilgi, kulüplerin transfer stratejilerini değerlendirmek isteyen taraftarlar için de faydalıdır.

Transfer süreçleriyle ilgili güncel kurallar, FIFA ve ulusal federasyonların resmî talimatlarında yer alır ve her sezon gözden geçirilmelidir.

Sonuç: Bonservis nedir sorusunun kısa cevabı

Bonservis nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Bir oyuncunun başka kulübe geçmesine engel olmadığını gösteren izin. Sözleşmesi biten oyuncu bu izni bedelsiz alır; sözleşmesi süren oyuncu için kulüpler bonservis bedeli üzerinde anlaşır. Transfer haberlerini okurken bu ayrımı bilmek, hangi haberin gerçekçi olduğunu anlamanızı kolaylaştırır. Transfer süreçlerinin aşamaları için transfer haberleri nasıl okunur yazımızı da öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bonservisi elinde olan oyuncu ne demek?

Sözleşmesi bitmiş ya da kulübüyle yollarını ayırmış, yani başka bir kulüple transfer bedeli ödenmeden anlaşabilecek oyuncu demektir.

Bonservis bedelini kim öder?

Sözleşmesi süren bir oyuncuyu almak isteyen kulüp, transfer bedelini oyuncunun mevcut kulübüne öder.

Sözleşmesi bitmek üzere olan oyuncu ne zaman yeni kulüple anlaşabilir?

FIFA kurallarına göre sözleşmesinin son altı ayına giren oyuncu, başka bir kulüple ön sözleşme imzalayabilir.

Yetiştirme tazminatı nedir?

Oyuncunun gençlik döneminde yetiştiği kulüplere, belirli transferlerde ödenen ve FIFA kurallarıyla güvence altına alınan tazminattır.

Kaynak: FIFA Oyuncuların Statüsü ve Transferi Talimatı (fifa.com)

✓ Son Dakika Spor Haber Yayın İlkeleri
Bu içerik, Son Dakika Spor Haber Yayın İlkeleri doğrultusunda kaynakları kontrol edilerek yayımlanmıştır. Hata bildirimi için: arto@we24.com.tr
Deniz Karaca
Deniz Karaca
Süper Lig maçlarını ve kulüplerin haftalık gündemini takip ediyor.

İlgili Yazılar

YORUM YAPIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Adınızı buraya yazın

Son Yazılar