Elle oynama kuralı: Futbolda hangi durumlarda handball verilir?

☕ 8 dk okuma

Elle oynama kuralı, futbolun en çok tartışılan kurallarından biridir. Bir topun oyuncunun koluna çarpması her zaman faul değildir; hakem, kolun pozisyonunu, hareketini ve oyuncunun vücudunu doğal olmayan şekilde büyütüp büyütmediğini değerlendirir. Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (IFAB) bu kuralı son yıllarda birkaç kez yeniden düzenledi. Bu rehberde elle oynamanın güncel tanımını, hangi durumlarda faul sayıldığını ve hakemlerin nasıl karar verdiğini anlatıyoruz.

Kısaca

  • Elle oynama, kolun omuz ekleminin alt sınırından parmak uçlarına kadar olan bölümüyle topa temas etmektir.
  • Topa kasıtlı olarak elle dokunmak her zaman faul sayılır.
  • Vücudu doğal olmayan şekilde büyüten kol pozisyonu da faul sebebidir.
  • Hücum oyuncusunun kazara eliyle gol atması veya hemen ardından gol atması faul sayılır.

Kolun sınırı nerede başlar?

Kurala göre elle oynamanın değerlendirildiği bölge, kolun koltuk altının alt hizasından parmak uçlarına kadar olan kısmıdır. Omuz ve kolun üst kısmı bu tanımın dışında kalır. Bu düzenleme, topun omuza çarptığı durumlarda yaşanan tartışmaları azaltmak için getirildi. Hakemler, temasın tam olarak hangi noktada gerçekleştiğine bakarak karar verir.

Elle oynama hangi durumlarda faul sayılır?

IFAB Oyun Kuralları’nın 12. kuralında elle oynamanın faul sayıldığı durumlar sayılır. Bunları üç ana başlıkta toplayabiliriz:

  • Kasıtlı temas: Oyuncu, topa elini ya da kolunu kasıtlı olarak götürürse faul yapmış olur. Kolu topa doğru hareket ettirmek bunun en tipik örneğidir.
  • Vücudu doğal olmayan şekilde büyütmek: Oyuncunun kolu, vücut hareketinin doğal bir sonucu olmayan bir pozisyondaysa ve top bu kola çarparsa faul verilir. Örneğin şutu engellemeye çalışan savunmacının kollarını iki yana açması.
  • Hücumda elle gol: Hücum oyuncusu kazara bile olsa eliyle doğrudan gol atarsa ya da topun eline çarpmasının hemen ardından gol atarsa gol geçersiz sayılır.
OKU  Türkiye A Milli Futbol Takımı'nın büyük turnuva tarihi: 1954'ten bugüne
Durum Karar
Kol topa doğru hareket ediyor Faul
Kollar iki yana açık, şut kola çarpıyor Genellikle faul
Kol vücuda yakın, top kola çarpıyor Genellikle faul değil
Top oyuncunun kendi vücudundan sekip kola çarpıyor Çoğunlukla faul değil (kol pozisyonu doğal ise)
Oyuncu düşerken destek için yere koyduğu kola top çarpıyor Faul değil
Hücum oyuncusu kazara eliyle doğrudan gol atıyor Gol iptal
Top için mücadele eden futbolcular
Top için mücadele eden futbolcular · Fotoğraf: The African Union Mission in Somalia / Rawpixel, CC0

“Doğal pozisyon” ne demek?

Kuralın en çok yoruma açık kısmı, kolun doğal pozisyonda olup olmadığıdır. Futbolcular koşarken, sıçrarken ve dönerken kollarını dengeyi sağlamak için kullanır. Hakemler, kolun pozisyonunun oyuncunun o anki hareketiyle uyumlu olup olmadığına bakar. Örneğin kafa topuna yükselen bir oyuncunun kollarının bir miktar açılması doğaldır; ancak kolların başın üzerine kaldırılarak alan kaplanması doğal kabul edilmez.

Hakemler ayrıca topun ne kadar yakından ve ne kadar hızlı geldiğini de değerlendirir. Çok yakın mesafeden gelen ve oyuncunun tepki veremeyeceği bir top, kol pozisyonu tartışmalı olsa bile farklı değerlendirilebilir. Bu nedenle benzer görünen iki pozisyonda farklı kararlar verilmesi mümkündür.

Hücum ve savunmada farklı uygulama

Elle oynama kuralı, hücum oyuncuları için daha katı uygulanır. Hücum oyuncusunun eli ya da koluyla doğrudan gol atması, kasıt olmasa bile gol iptaline yol açar. Aynı şekilde top oyuncunun koluna çarptıktan hemen sonra aynı oyuncu gol atarsa gol geçersiz sayılır. Ancak top kola çarptıktan sonra pas yoluyla başka bir oyuncu gol atarsa ya da arada uzun bir hücum süreci varsa, kazara temas tek başına golü iptal ettirmez.

Savunmada ise kazara temaslar daha esnek değerlendirilir. Savunmacının kolu doğal pozisyondaysa ve top beklenmedik şekilde çarpmışsa faul verilmez. Ceza sahası içindeki elle oynama penaltıyla sonuçlandığı için bu kararlar maçın sonucunu doğrudan etkileyebilir. Penaltı kurallarını penaltı kuralları yazımızda anlattık.

OKU  Profesyonel sözleşme kaç yaşında imzalanır? Genç futbolcular için kurallar

Elle oynama ve kartlar

Elle oynama her zaman kartla cezalandırılmaz. Ancak bazı durumlarda sarı veya kırmızı kart gerekir:

  • Gelişmekte olan bir hücumu elle durdurmak sarı kart sebebidir.
  • Gol veya bariz gol fırsatını elle engellemek kırmızı kart sebebidir. Kaleci kendi ceza sahası içinde bu kuralın dışındadır.
  • Elle gol atmaya çalışmak sportmenlik dışı davranış olarak sarı kartla cezalandırılır.

Kartların hangi durumlarda verildiğini sarı kart ve kırmızı kart kuralları yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Kalecinin elle oynaması

Kaleci kendi ceza sahası içinde topu elle oynayabilir. Ancak bazı kısıtlamalar vardır: Takım arkadaşının ayakla kasıtlı olarak verdiği geri pası ya da taç atışını elle tutamaz. Ayrıca topu elinde altı saniyeden fazla tutamaz. Bu ihlaller endirekt serbest vuruşla cezalandırılır. Serbest vuruş türlerini direkt ve endirekt serbest vuruş yazımızda inceledik.

VAR elle oynama kararlarında nasıl devreye girer?

Ceza sahası içindeki elle oynama pozisyonları, VAR’ın en sık incelediği durumlar arasındadır. VAR, hakemin kaçırdığı bir elle oynamayı ya da açık bir hatayı tespit ettiğinde hakemi saha kenarındaki monitöre çağırabilir. Kararın son sahibi yine sahadaki hakemdir. VAR sürecinin ayrıntılarını VAR nasıl çalışır yazımızda anlattık.

Yavaş çekim görüntüler, temasın varlığını göstermekte etkilidir; ancak kolun doğal pozisyonda olup olmadığına dair yorumu her zaman ortadan kaldırmaz. Bu nedenle elle oynama kararları, VAR’a rağmen tartışılmaya devam eder.

Elle oynama kuralı nasıl değişti?

Elle oynama kuralı uzun yıllar boyunca büyük ölçüde “kasıt” kavramına dayanıyordu. Hakemler, oyuncunun topa bilerek dokunup dokunmadığını değerlendiriyordu. Ancak bu yaklaşım, farklı hakemlerin benzer pozisyonlarda farklı kararlar vermesine yol açtı. IFAB, 2019’dan itibaren kuralı daha nesnel ölçütlerle yeniden yazdı ve “vücudu doğal olmayan şekilde büyütmek” kavramını öne çıkardı.

OKU  Seri penaltı atışları nasıl yapılır? Kurallar, sıralama ve ani ölüm

İlk düzenlemede hücum oyuncusunun kazara elle teması sonucu gelen her gol iptal ediliyordu. Daha sonra bu kural yumuşatıldı; artık yalnızca eli veya koluna çarpan topla doğrudan gol atan ya da temasın hemen ardından gol atan oyuncunun golü iptal ediliyor. Takım arkadaşının kazara elle temas sonrası attığı goller ise geçerli sayılıyor.

Savunmacılar için pratik öneriler

Modern futbolda savunma oyuncuları, ceza sahası içinde kollarını mümkün olduğunca vücuda yakın tutmayı öğrenir. Şut engellemeye çalışırken kolları arkada birleştirmek ya da vücuda yapıştırmak yaygın bir tekniktir. Bu alışkanlık, elle oynama nedeniyle penaltı verilme riskini azaltır. Antrenörler, özellikle kayarak yapılan müdahalelerde destek kolunun pozisyonuna dikkat edilmesi gerektiğini vurgular; yere destek olan kol doğal kabul edilir, ancak havaya kaldırılan kol risk oluşturur.

Sonuç

Elle oynama kuralı, topun kola çarpmasını otomatik olarak faul saymaz. Hakemler kasıt olup olmadığına, kolun doğal pozisyonda olup olmadığına ve oyuncunun vücudunu yapay olarak büyütüp büyütmediğine bakar. Hücum oyuncularının kazara elle gol atması ise her zaman golün iptaliyle sonuçlanır. Futbol kurallarıyla ilgili diğer rehberlerimiz için futbol kategorimizi takip edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Topun kola çarpması her zaman elle oynama mıdır?

Hayır. Kol doğal pozisyondaysa ve oyuncu topa kasıtlı olarak dokunmamışsa genellikle faul verilmez. Hakem kolun pozisyonunu ve hareketini değerlendirir.

Omuza çarpan top elle oynama sayılır mı?

Hayır. Kurala göre elle oynama bölgesi koltuk altının alt hizasından parmak uçlarına kadar olan kısımdır; omuz bu bölgeye dahil değildir.

Hücum oyuncusu kazara eliyle gol atarsa gol geçerli olur mu?

Hayır. Hücum oyuncusunun eli veya koluyla doğrudan attığı gol, kasıt olmasa bile geçersiz sayılır.

Elle oynama hangi durumda kırmızı kart gerektirir?

Bir oyuncu gol veya bariz gol fırsatını eliyle engellerse kırmızı kart görür. Kaleci kendi ceza sahası içinde bu kuralın dışındadır.

Kaynak: IFAB Oyun Kuralları, Kural 12: Fauller ve Kötü Davranışlar

✓ Son Dakika Spor Haber Yayın İlkeleri
Bu içerik, Son Dakika Spor Haber Yayın İlkeleri doğrultusunda kaynakları kontrol edilerek yayımlanmıştır. Hata bildirimi için: arto@we24.com.tr
Emre Taşkıran
Emre Taşkıran
Süper Lig ve 1. Lig maçlarını sahadan ve veriden takip ediyor.

İlgili Yazılar

YORUM YAPIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Adınızı buraya yazın

Son Yazılar